Zodra we vanuit Bern met de trein naar het Haslital reizen, stroomt het water ons tegemoet. Het is werkelijk waar een fantastisch mooie rit langs intens blauw water. Eerst de Thunersee en dan de Brienzersee, met de Aare-rivier als verbindende schakel. We volgen deze rivier tot in Meiringen, waar het water in een kaarsrechte lijn door het dal stroomt. Eenmaal uitgestapt vragen we ons af waar dat denderende geluid vandaan komt dat tussen de bergen weerkaatst. Het blijkt de Reichenbach waterval te zijn. En zodra we hoger komen, zien we de ene na de andere gletsjer tussen de bergtoppen glinsteren. Onze verbinding met de elementen is snel gevonden, want naast het water, blijken ook de bergen en de lucht al snel een outdoor-paradijs te vormen. En het mooie is dat je voor al dat avontuur het Haslital niet uit hoeft te gaan.
Het veelzijdige Haslital
Het Haslital is het brede dal in het oosten van het Zwitserse Berner Oberland. De Aare-rivier loopt er dwars doorheen en geeft het landschap een duidelijke rode (of beter: blauwe) draad. Het dal wordt omringd door hoge Alpen, gletsjers, stuwmeren en bergpassen. De belangrijkste plaats van het dal is Meiringen. Dat dorp is al eeuwenlang een kruispunt van handelsroutes over de Grimsel-, Susten- en Brünigpas. Mede daarom trokken in de negentiende eeuw de eerste Britse alpinisten naar de regio, waarbij ze begeleid werden door lokale berggidsen. Tegenwoordig is het Haslital vooral bekend als outdoorbestemming. Wandelen, klimmen, fietsen, canyoning, paragliden en wintersport zijn hier onderdeel van alledag. Tijd dus om onze benen op te warmen en richting de eerste activiteit te gaan.
Een sprong in het diepe
We gaan het water van zo dichtbij mogelijk bewonderen en dat kan natuurlijk alleen door je erin onder te dompelen. Een supervette manier om dat te doen, blijkt canyoning. Daarbij gebruik je de rotsen en het water om al zwemmend, glijdend, springend en abseilend naar beneden te gaan. Uitgerust met wetsuit, speciale schoenen, helm en klimgordel en onder begeleiding van een ervaren gids rijden we richting de Grimselpas. Het is ongeveer een half uur vanuit Meiringen en zodra we Guttannen, het laatste dorp, uitrijden, begint de spanning te komen. Tegelijkertijd verbazen we ons over de vele wielrenners, motorrijders en (sport)autoliefhebbers op deze lange, slingerende en flink stijgende bergweg. Een fantastische scenic drive, zo blijkt. Wij rijden niet helemaal tot de pas, want wij komen voor het water.
We leren van onze gids dat de Grimsel ook onder klimmers bekend is. Vooral het harde, gladde graniet maakt dit een geliefd klimgebied. Al snel blijkt dat wij die klimervaring ook gaan beleven. Niet omhoog, maar naar beneden. De tour start met 50 meter abseilen van een kaarsrechte rotswand. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat je hier een mentale drempel over moet. Jezelf op die hoogte achterover laten zakken tot een hoek van 90 graden is niet niks. Maar eenmaal beneden kan de rest van de tour eigenlijk niet meer stuk. We klimmen en klauteren, afgewisseld met jumps in het water vanaf hoogtes tot vijf meter. De adrenaline giert door ons lichaam en dat stopt pas 1,5 tot 2 uur later als we bij het eindpunt aankomen. Daar verlaten wij het water. Voor even, want we bekijken hem zometeen van een andere kant.
Bijgeloof in de kloof
Terug in Meiringen, maken we ons klaar voor een nieuwe ontmoeting met de Aare. Dit keer vanaf het droge. We brengen namelijk een bezoek aan de Aareschlucht, een indrukwekkend staaltje natuurgeweld. In de loop van duizenden jaren heeft de rivier zich hier een weg door het harde kalksteen gebaand. Het resultaat is een kloof van zo’n 1,4 kilometer lang, die op sommige plekken nauwelijks een meter breed is. Via een wandelpad, tunnels en houten constructies lopen we door en langs de rotswanden, terwijl het water onder ons voorbij raast. Het is bizar om te bedenken hoeveel kracht er nodig is geweest om deze smalle kloof uit te slijten. Deze wandeling brengt een stuk minder adrenaline met zich mee dan het canyoning, maar de indrukken die we opdoen zijn zeker ook spectaculair.
Heb je nog een extra zetje nodig om te gaan? Wellicht kan de Tatzelwurm je overtuigen. Volgens een oude legende zou dit draakachtig wezen met een slangenlijf en korte poten in de Aareschlucht wonen. In 1935 beweerde een fotograaf het mysterieuze dier zelfs op de gevoelige plaat te hebben vastgelegd. Een echte Tatzelwurm is uiteraard nooit gevonden, maar het fabeldier leeft nog altijd voort als mascotte van de Aareschlucht.
Een mooie dag voor de Reichenbach
We blijven nog even bij het water. Vlakbij de Aareschlucht vinden we namelijk nog een bekende must-visit. De Reichenbach waterval is om meerdere redenen een populaire attractie. De voornaamste reden is het verhaal van Sherlock Holmes. Daarover later in dit artikel meer info. Een andere reden is de waterval zelf die we ook zeker onder het kopje oorverdovend natuurgeweld kunnen scharen. Het water stort zich hier in verschillende etappes naar beneden. Bij de hoofdwaterval valt het water maar liefst zo’n 110 meter naar beneden. Eenmaal beneden voegt het water zich bij de Aare-rivier. Wij besluiten nog even stroomopwaarts te hiken, richting het Rosenlauital en te lunchen bij Gasthaus Zwirgi, waar we een fantastisch uitzicht hebben over het Haslital. Vanaf deze plek kun je verder het Rosenlauital in wandelen of weer naar beneden afdalen.
Gewoon een weetje
Bij de Reichenbach waterval lag ooit ook een warmwaterbron, die al eeuwen bekendstond om haar vermeende geneeskrachtige werking. Dit zogenoemde Willigerbad groeide uit tot een kleine badplaats, totdat een rots- en aardverschuiving in 1862 de bron bedekte. De oorspronkelijke bron ging daarmee verloren, maar het warme water bleek nog altijd ondergronds aanwezig. Bij latere boringen werd water van zo’n 21 à 22 graden aangetroffen en dat wordt tegenwoordig gebruikt als drink- en badwater.
Van het water naar de bergen
Na al dat water-geweld is het tijd voor een activiteit op het droge. We gaan (leren) boogschieten bij Hasli-Aktiv. Een nieuwe ervaring voor ons, maar het blijkt al snel verrassend leuk en toegankelijk te zijn. Na een stukje uitleg en uitgebreid oefenen met pijl en boog gaan we het parcours op. Tussen de bomen en bergweides schieten we op verschillende dierfiguren en leren we ondertussen steeds beter mikken. Doordat het niet draait om snelheid of conditie, is deze activiteit voor iedereen vanaf een jaar of tien letterlijk een schot in de roos. Je brengt toch al snel een uur op twee à drie met elkaar door in de buitenlucht en de omgeving zorgt ervoor dat zelfs wachten op je beurt geen straf is.
Op naar de Hasliberg
Een andere belangrijke plek in het Haslital is de Hasliberg. Vanuit Meiringen brengt de gondel ons naar Hasliberg Reuti, een verbinding die niet alleen voor toeristen handig is, maar ook de dorpen hoger op de berg met Meiringen verbindt. Vanaf Reuti stappen we over op de volgende gondel richting Mägisalp. Daar wacht een bergrestaurant met een heerlijk uitzicht over het Haslital. (En als je er toch bent: probeer vooral de meringue, een lokale specialiteit die we later in dit artikel uitgebreider bespreken.)
Na de lunch gaan wij trotti biken. Het woord “trotti” komt oorspronkelijk van het Franse woord trottinette, wat simpelweg “step” betekent. Met deze step voor grote en kleine mensen zwieren we soepel via de verharde bergwegen in zo’n 20 minuten naar beneden tot aan het middelstation in het dorp Reuti. De uitzichten zijn prachtig en het fungehalte hoog. Een aanrader voor de hele familie. Sowieso is de Hasliberg een toffe plek voor jong en oud. Voor kinderen is er bijvoorbeeld de wereld van Muggestutz, de Hasli-dwerg. Rond deze figuur zijn verschillende avonturenpaden uitgezet, waarbij kinderen onderweg opdrachten uitvoeren, spelen en de verhalen van Muggestutz ontdekken.
De lucht in
Vanaf Mägisalp kun je nog een gondel omhoog nemen. Je komt dan uit op Planplatten, op ongeveer 2.250 meter hoogte. Hier vind je een panoramarestaurant en een indrukwekkend uitzicht over de omliggende bergen. Het blijkt een geliefde plek voor paragliders. Ook wij zijn benieuwd naar hoe het is om het Haslital van boven te bewonderen. Zodra de juiste weercondities zich voordoen, nemen de piloten van Birdwing ons mee op een tandemvlucht. Tijdens de take-off zijn we volledig omringd door wolken en zien we geen hand voor ogen. Maar dat duurt niet lang. Zodra we onder de wolk uit komen, hebben we de volledige 4D experience te pakken. Met de wind in ons gezicht genieten we van uitzichten op onder andere de Eiger en Brienzersee. Uiteraard bewonderen we ook de Aare-rivier, de Aareschlucht en de Reichenbach waterval van boven. Voor een half uur voelen we ons een met de buizerds die een deel van de vlucht om ons heen vliegen. Wat een magische ervaring.
Van boerendorp tot Alpiene hotspot
Al die outdooractiviteiten lijken misschien typisch iets van deze tijd, maar de relatie tussen de inwoners van het Haslital en de bergen gaat veel verder terug. Het Haslital was lange tijd vooral een landbouw- en handelsgebied. Boeren hielden vee, maakten kaas en trokken met hun producten over de bergpassen. De Grimsel was onderdeel van een oude handelsroute richting het Zwitserse Wallis en Italië. Bergbeklimmen hoorde daar in eerste instantie helemaal niet bij. Zoals een local ons vertelde: “Farmers were not climbing. They had enough to do.” Kortom: de bergen waren er om in te werken, niet om voor de lol te beklimmen.
Maar in de negentiende eeuw kwam daar verandering in. Europese kunstenaars ontdekten de Alpen en legden het landschap vast in schilderijen en andere creaties. Meiringen lag daarbij op een strategische plek, midden in een vallei waar verschillende passen en routes samenkomen. Met de aanleg van infrastructuur werd het dorp bovendien steeds beter bereikbaar. Daardoor groeide Meiringen eind negentiende eeuw uit tot een populaire bestemming voor buitenlandse bezoekers, met name rijke Britten. En één van die rijke Engelsen was Sir Arthur Conan Doyle.
De verdwijning van Sherlock Holmes
Conan Doyle bezocht de regio in de jaren 1890. De Reichenbachwaterval maakte indruk op hem en kreeg uiteindelijk een hoofdrol in The Final Problem. In dat verhaal uit 1893 laat Doyle Sherlock Holmes, samen met zijn aartsvijand professor Moriarty, bij de waterval verdwijnen. Dat verhaal maakte Meiringen wereldberoemd. Met als resultaat dat het dorpje nu Sherlock ademt, in de vorm van een Sherlock museum, Sherlock bar, Sherlock hotel, etc. Ook bij de Reichenbach Waterval kun je natuurlijk niet om Sherlock Holmes heen. Maar, zoals ik zelf heb mogen ervaren, gaat het verhaal van Meiringen veel verder dan Sherlock Holmes.
De berggidsen van het Haslital
Eén van de belangrijkste namen uit de geschiedenis van de regio is Melchior Anderegg. Hij werd in 1828 geboren bij Meiringen en groeide op in een boerenomgeving, maar kreeg in 1856 (samen met Christian Almer) als eerste een Bernse berggidslicentie. Uiteindelijk werd hij één van de bekendste berggidsen van de negentiende eeuw. Zijn bijnaam was niet voor niets König der Bergführer, koning van de berggidsen. Anderegg begeleidde vooral Britse alpinisten door de Alpen en was betrokken bij verschillende eerste beklimmingen. Ook zijn neef Jakob Anderegg werd een bekende berggids. Daarmee ontstond in het Haslital een beroepsgroep die nog steeds belangrijk is voor de identiteit van de regio. Dat zie je ook terug in de moderne bergredding. Begin twintigste eeuw werd in Meiringen de Oberhasli-sectie opgericht van de Schweizer Alpen-Club (SAC), ofwel de Zwitserse Alpenclub. Tegenwoordig werken bergredders daarbij nauw samen met Rega, de Zwitserse luchtreddingsdienst. Bij een ongeval in lastig terrein kan Rega bijvoorbeeld met een helikopter ter plaatse komen, terwijl gespecialiseerde bergredders helpen om de patiënt uit steile rotswanden, gletsjerspleten of ander moeilijk terrein te bevrijden.
Meiringen in het wereldnieuws
De regio kent dus een lange traditie van berggidsen en bergredding. Misschien wel het meest bijzondere hoofdstuk uit die geschiedenis begint op 19 november 1946. Een Amerikaanse Dakota C-53 met twaalf inzittenden maakt een noodlanding op de Gauligletsjer, op zo’n 3.350 meter hoogte boven Meiringen. Door het slechte weer en een onjuiste positiebepaling duurt het dagen voordat de exacte locatie van het vliegtuig duidelijk is. Een redding over land blijkt praktisch onmogelijk. Uiteindelijk worden twee kleine vliegtuigjes uitgerust met ski’s, waarmee Zwitserse militaire piloten op de gletsjer kunnen landen. In acht vluchten brengen ze alle twaalf inzittenden veilig naar het dal. Het is de eerste reddingsactie waarbij vliegtuigen op een gletsjer in de hoge Alpen landen en wordt gezien als het begin van de alpine luchtredding.
Daarnaast zette de reddingsactie ook Meiringen zelf op z’n kop. Amerikaanse militairen, journalisten en fotografen stroomden massaal toe en Meiringen stond dagenlang in de internationale belangstelling, wat natuurlijk erg bijdroeg aan de bekendheid van de regio. Ook tegenwoordig heeft de Dakota nog steeds een grote aantrekkingskracht. Tegenwoordig trekken toeristen juist vanwege de geschiedenis het gebied in, op zoek naar de restanten van het vliegtuig. Kort na de redding verdween het wrak namelijk onder de sneeuw en het ijs. Pas decennia later kwamen, door het smelten van de gletsjer, steeds meer onderdelen tevoorschijn. Maar een deel van het vliegtuig ligt nog altijd in het ijs. De Gaulihütte fungeert als uitvalsbasis voor tochten in het gebied. Vanaf de hut kun je bijvoorbeeld naar een uitzichtpunt op 2.600 meter wandelen waar een originele, teruggevonden propeller van de Dakota als monument is opgesteld.
De meringues van Meiringen
Nog een laatste verrassende twist die Meiringen op de wereldkaart heeft gezet. Het dorp staat namelijk bekend om zijn meringues. Je weet wel; die grote, knapperige schuimkoeken van opgeklopt eiwit en suiker. Volgens de lokale overlevering werd de meringue bedacht door de Italiaanse banketbakker Gasparini, die in Meiringen werkte. Hij zou het zoete schuimgebak hebben vernoemd naar het dorp. Helemaal zeker is dat verhaal overigens niet. Ook andere plaatsen en landen claimen de oorsprong van de meringue en historici zijn het niet eens over waar het recept precies is ontstaan. Hoe dan ook, in Meiringen zijn ze er trots op en wij vinden het een prima reden om na al die buitenactiviteiten neer te strijken bij een café en een flinke portie te bestellen. Met ijs en slagroom natuurlijk.
Meer van de Jungfrau-regio in Zwitserland
Raak je, net als ons, niet uitgekeken op de Jungfrau-regio en wil je nog meer ontdekken? Doe dan extra inspiratie op via deze artikelen:
- Aareschlucht
- Jungfraujoch
- De spectaculaire Gelmerbahn bij de Gelmersee
- 300km wandelen over de ViaBerna
- Wandelen over de Bernese Oberland Traverse
- Wintersporten in Mürren
- Outdooractiviteiten in de Jungfrau regio
- Bern combineert stad en epische natuur
